سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

102

الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى)

تنبيه چنانچه ملاحظه شد در « غزوا » و « رموا » ماقبل واو جمع مفتوح بوده ولى در « رضوا » و « سروا » مضموم مىباشد جهتش آنست كه واو ضمير وقتى بفعل ناقص متّصل شد و اين اتّصال بعد از حذف لام باشد در صورتى كه ماقبل آن ( واو ضمير ) فتحه‌دار بوده بفتحه‌اش باقى مانده و اگر مضموم و يا مكسور باشد در هردو صورت به آن ضمّه مىدهند . و معلوم باشد كه اصل « رضوا » رضيوا بوده سپس ضمّه ياء را بماقبل يعنى ضاد نقل داده و ياء بخاطر التقاء ساكنين حذف گرديده است . شرح فتحذف اللّام منه : ضمير در « منه » به ماضى برمىگردد . فى مثال فعلوا : يعنى در صيغه جمع مذكّر غائب مانند : « غزوا » و « رموا » و « رضوا » و « سروا » كه در اصل « غزووا » و « رميوا » و « رضيوا » و « سرووا » بوده‌اند . مطلقا : يعنى چه قبل از لام الفعل مفتوح بوده و چه غير آن باشد . و فى مثال فعلت : يعنى مفرد مؤنّث غائب مانند : « غزت » و « رمت » كه در اصل « غزوت » و « رميت » بوده‌اند . و فعلتا : يعنى تثنيه مؤنّث غائب مانند : « غزتا » و « رمتا » كه در اصل « غزوتا » و « رميتا » بوده‌اند . اذا انفتح ما قبلها : يعنى ما قبل لام الفعل بنابراين اگر ما قبل لام الفعل در ايندو صيغه ( فعلت و فعلتا ) مفتوح نباشد لام حذف نمىگردد مانند : « رضيت » و « رضيتا » و « سروت » و « سروتا » . و تثبت فى غيرها : ضمير در « تثبت » به لام الفعل راجع بوده و ضمير